Zgodnie z art. 1 § 1 k.k.w. wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, karnym skarbowym i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia odbywa się według przepisów tego kodeksu. Prawo karne wykonawcze jest zatem zespołem norm prawnych regulujących wykonywanie kar, środków karnych i zabezpieczających orzekanych w postępowaniu karnym na podstawie norm prawa karnego materialnego. Częścią prawa karnego wykonawczego jest prawo penitencjarne, które normuje celowe wykonywanie kary pozbawienia wolności, zmierzające do resocjalizacji sprawcy.
W postępowaniu wykonawczym skazany posiada określony status prawny, na który składają się zarówno prawa, jak i obowiązki. Zachowuje on między innymi prawa i wolności obywatelskie, a ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy lub z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia, prawo do kontaktów ze światem zewnętrznym, właściwych warunków wykonywania kary, opieki zdrowotnej i socjalnej, swobody praktyk religijnych i innych praw określonych polskimi i międzynarodowymi standardami