Zgodnie z art. 1 § 1 k.k.w. wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, karnym skarbowym i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia odbywa się według przepisów tego kodeksu. Prawo karne wykonawcze jest zatem zespołem norm prawnych regulujących wykonywanie kar, środków karnych i zabezpieczających orzekanych w postępowaniu karnym na podstawie norm prawa karnego materialnego. Częścią prawa karnego wykonawczego jest prawo penitencjarne, które normuje celowe wykonywanie kary pozbawienia wolności, zmierzające do resocjalizacji sprawcy.
W postępowaniu wykonawczym skazany posiada określony status prawny, na który składają się zarówno prawa, jak i obowiązki. Zachowuje on między innymi prawa i wolności obywatelskie, a ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy lub z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia, prawo do kontaktów ze światem zewnętrznym, właściwych warunków wykonywania kary, opieki zdrowotnej i socjalnej, swobody praktyk religijnych i innych praw określonych polskimi i międzynarodowymi standardami

Kodeks karny rozstrzyga w jaki sposób jest ścigane przestępstwo: z urzędu, na wniosek poszkodowanego. W kwestii ścigania przestępstwa na wniosek pokrzywdzonego należy wskazać, iż na wniosek pokrzywdzonego ścigane są także przestępstwa, które są popełnione na osobie najbliższej (art. 115 § 11 – bez ograniczeń w linii prostej).
Przestępstwa prywatnoskargowe – przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego; tu pokrzywdzony jest oskarżycielem w sprawie; prokurator może wkroczyć ze swoją misją, gdy wymaga tego interes publiczny; wówczas pokrzywdzony jest prokuratorem/oskarżycielem posiłkowym i stoi obok prokuratora publicznego. Dotyczy to wszakże przestępstw o niewielkim ciężarze gatunkowym, godzącym w osobiste dobro pokrzywdzonego: zniewaga i zniesławienie art. 216; naruszenie nietykalności cielesnej art. 217 § 3.
* zniesławienie – przestępstwo przeciwko dobremu imieniu, czci, przez które pokrzywdzony może stracić zaufanie społeczeństwa; ważne jest czy zarzut jest prawdziwy czy nie. Sam fakt prawdziwości tego czynu uchyla bowiem jego przestępczy charakter, ale gdy przestępstwa dokonano publicznie np. w TV, wówczas fakt prawdziwości jest niewystarczający. Musi by takiej sprawie orzeczenie sądu (art. 213). W każdym jednak przypadku nie może ono dotyczyć życia prywatnego. Wyjątek stanowi demoralizacja małoletniego i pedofilia – tu sfera życia prywatnego nie jest chroniona.
** zniewaga – zamach na godność człowieka np. wyzywanie kogoś. Tu nie można przeprowadzić dowodu prawdziwości czynu zgodnie z art. 214. Stąd też następuje skazanie kumultatywne. Należy przy tym wskazać, iż zniewaga może czynna lub słowna.
Zasadniczo w prawie karnym regułą jest ściganie przestępstw z urzędu.

I. Postępowanie przygotowawcze –
Śledztwo lub dochodzenie; organem prowadzącym lub zlecającym śledztwo jest prokuratura. Organem dochodzeniowym natomiast jest zasadniczo policja. Działa ona pod nadzorem prokuratora. Nie jest jawne. Podejrzany – ten, przeciw komu toczy się postępowanie od momentu postawienia zarzutu „in rem”, na tym etapie nie istnieje.
II. Postępowanie rozpoznawcze –
Prowadzone, jeżeli zebrany materiał dał podstawy dla wniesienia sprawy do sądu. Stroną jest oskarżyciel publiczny. Pokrzywdzony może tu wystąpić w różnych rolach – obok prokuratora lub tylko sam. Postępowanie sądowe in. rozpoznawcze w zasadzie jest jawne, przy czym na wniosek osoby pokrzywdzonej może być także niejawna.
Wyrok sądu I instancji może być zaskarżony do sądu II instancji.

* Hierarchia sądów:
o sąd rejonowy – I instancja;
o sąd okręgowy – I i II instancja;
o sąd apelacyjny – II instancja dla sądu okręgowego I instancji;
o sąd najwyższy – skargi i kasacja.

Prawo karne procesowe pełni następujące funkcje:
­ Prakseologiczną – prawo to wskazuje najlepszą drogę do osiągnięcia celu, jakim jest zrealizowanie norm prawa karnego materialnego; jest ono wynikiem doświadczenia życiowego i osiągnięć nauki;
­ Gwarancyjną – prawo karne procesowe chroni prawa człowieka uwikłanego w proces;
­ Regulacyjną – normy tego prawa wyznaczają porządek czynności procesowych;
­ Materialnoprawną – wpływa na uregulowania w zakresie prawa karnego materialnego, zakreślając granice jego stosowania.